Petra Moerman
Beeldend kunstenaar

Eerlijke kunst van Petra Moerman

 

Ik weet nog de eerste keer dat ik naar het meer abstracte werk van Petra Moerman keek en dat het even duurde voordat ik een opening vond om het werk op waarde te kunnen schatten. Petra' s tekeningen nodigden mij uit om mijn eigen verbeeldingskracht aan te boren en daagden mij uit.

Ik moest meerdere keren kijken voordat het tot mij doordrong dat we hier met merkwaardige maar zeer bijzondere tekeningen te maken hebben. Elke afzonderlijke tekening van de reeks vertegenwoordigt een specifieke ervaring. Als ik de reeks als geheel in me opneem, zie ik een grotere samenhang. Dan zie ik opeens een evolutie van amoeben tot meer complexe verbindingen.

Ik begreep van Petra dat zij naar haar eigen uitingsvorm op zoek was. Dit deed zij niet zomaar. Haar werk is niet zomaar van de ene dag op de andere tot stand gekomen en is niet conform verwachtingen uit de kunstwereld. Achter haar werk gaat een intens, eerlijk en intrigerend proces schuil. Haar experiment was zowel een ernstige zoektocht als een intuïtief spel waarin zij in de loop van de tijd steeds nieuwe ontdekkingen deed.

In beginsel heeft Petra zichzelf leeggemaakt om daarna als een tabula rasa een nieuwe start te maken. Ze voelde de behoefte om klein te beginnen, als een kind en koos haar materiaal intuïtief.

Zij begon met wat er in haar opkwam en voegde daar steeds nieuwe elementen aan toe. Met elke stap die zij ondernam, verraste en vernieuwde zij zichzelf. In haar werk zien we dit terug in de aaneenschakeling van tekeningen, waarbij elke tekening een stap in het spontane proces weergeeft. Deze manier van werken heeft tot een bijzonder soort eigenheid geleid.

 

Kenmerken

Zo'n ketting van ervaringen heb ik nog nooit eerder gezien. Ik kan twee dingen doen. Ik kan de kralen een voor een bekijken of de ketting als een geheel zien. Als ik de kralen apart neem, zoem ik in op specifieke ervaringen. Als ik het geheel als uitgangspunt neem kan ik de afzonderlijke tekeningen echter beter begrijpen.

 

Ik begin bij wat mij het meest opvalt:

Klein en groot: Het formaat van de tekeningen laat hier een ontwikkeling zien van klein naar groot, van een meer innerlijke ervaring naar het uit de schulp komen, van introvert naar extravert.

Ook de vormen worden in de loop van de reeks groter en krachtiger. Daar waar de vormen eerst nog aarzelend op het papier liggen, vullen zij het blad steeds meer.

Abstract en figuratief: In de reeks voel ik een zoeken naar verbanden tussen lichaam en geest, tussen binnen en buiten, tussen alleen en samen. Het gaat hier om een delicate spanning tussen abstracte vormen en zinnelijkheid, waarbij de positie van de lichamen ten opzichte van de vormen iets over de achterliggende ervaringen vertelt. Aanvankelijk is er geen lichaam zichtbaar en hebben de tekeningen meer een geestelijke betekenis. Naderhand wordt het concreter. Soms staat het lichaam centraal, soms ook nemen de abstracte vormen de overhand. Soms zitten de figuren meer in hun hoofd, soms zitten ze meer in hun lichaam. Zij staan niet stil, maar zijn voortdurend op de tast.

Chaos en orde: In de loop van de reeks ontstaan steeds meer verbindingen tussen de afzonderlijke vormen. Tegenstellingen als hard en zacht, mannelijk en vrouwelijk, hoekig en rond, figuratief en abstract zijn naar elkaar op zoek, conflicteren en dagen elkaar uit.

Daar waar de eerste tekeningen aan chaos en aan 'een uit elkaar gerukt zijn' doen denken, stralen de menselijke figuren in de loop van de reeks steeds meer kracht uit en worden de abstracte vormen nadrukkelijker.

Materiaalgebruik: De tekeningen zijn gemaakt van inkt, acrylverf, (kleur)potlood en oil-pastel op papier.

Opvallend is dat Petra zich van verschillende materialen bedient, waarbij het ene materiaal harder en compacter is dan het andere. Het harde materiaal contrasteert met het zachte aquarel, waarmee Petra de poëtische kant van haar wereld laat spreken. In al haar tekeningen zijn hardheid en zachtheid te vinden. Beide krachten laten zich in haar werk gelden, als zijnde twee kanten van een mens, of als het mannelijke versus het vrouwelijke.

Opvallend is dat Petra kleine tekeningen uit haar beginperiode in haar nieuwere grotere werk verwerkt. Wat eerst een opzichzelfstaande tekening was, gebruikt zij nu als materiaal om zodoende verbindingen tussen het eerste en latere werk te leggen.

Kleurgebruik: Aanvankelijk was het kleurgebruik ondergeschikt aan het experimenteren met het materiaal. Naarmate Petra de mogelijkheden van het materiaal beter leerde kennen, kwam er ook meer ruimte voor kleur. Eerst was het alleen zwart, later kwam er voorzichtig zandkleur bij, waarmee het zachte meer onderstreept kon worden. In de laatste tekeningen speelt kleur een steeds belangrijkere rol. Petra gebruikt nu verschillende kleuren. De kleuren mogen er zijn zoals ze zijn en mogen conflicteren met andere kleuren. Daarmee onderstrepen zij de ontwikkeling van meer introvert naar extravert.

 

Al met al speelt Petra met tal van verschillende materialen, technieken en compositie om met die uitdaging tegenstellingen en schijnbaar losse elementen in een nieuw daglicht te zetten en zo mogelijk met elkaar te verbinden.

 

 

Artikel geschreven door Margrethe Venema. (www.margrethevenema.nl)

Gepubliceerd in “Schoon Schip“ (Vlaams-Nederlands Literair/Cultureel Tijdschrift).